+ 48 56-655-23-55

GRACZE WSZYSTKICH KRAJÓW - ŁĄCZCIE SIĘ !

Projekt PRESTIDIGITATOR - dotacje

Zapraszam wszystkich moich znajomych do wzięcia udziału w projekcie Prestidigitator. W projekcie tym zbieramy dotacje na zakup, uruchomienie i utrzymanie serwerów do gier, które będą wykorzystywane w naszym gronie. Kwoty dotacji są dowolne. Proszę przesyłać wsparcie dla projektu za pośrednictwem Poczty Polskiej po uprzednim telefonicznym potwierdzeniu aktualnego rachunku.


czytaj więcej...

Stacjonarny komputery do gier

Decydując się na zakup komputera przeznaczonego do gier, użytkownik musi wiedzieć, na jakie podzespoły i parametry należy zwracać uwagę. Wiadomo, że komputer, który będzie służyć w większości do grania, powinien mieć: dobrą kartę graficzną, procesor, pamięć RAM, chłodzenie oraz mocny zasilacz.

czytaj więcej....

 

 

Przenośny komputery do gier

Minęły już czasy, kiedy granie było możliwe jedynie na stacjonarnym sprzęcie. Kolejne firmy produkujące notebooki coraz częściej tworzą takie konfiguracje sprzętowe, które pozwalają z powodzeniem grać w najnowsze gry i nie rezygnować z mobilności komputera. Na co warto zwrócić uwagę i jak wybrać laptopa, który posłuży do grania?


czytaj więcej...

Reklama

KIM BYŁ JAN KEPLER

Jan Kepler (z niemieckiego Johannes Kepler) urodził się 27 grudnia 1571 roku w Weil der Stadt, a zmarł 15 listopada 1630 roku w Ratyzbonie, był wybitnym niemieckim matematykiem, fizykiem i astronomem. Był odkrywcą m.in. trzech reguł, zwanych prawami Keplera, którymi rządzą się ruchy planet Układu Słonecznego,a które położyły podwaliny stworzonej przez Izaaka Newtona teorii powszechnego ciążenia. Przyznaje mu się pozycję jednej z kluczowych postaci w odbywającej się w XVII wieku rewolucji astronomicznej. Zajmował się optyką i wynalazł teleskop astronomiczny zwany też keplerowskim. Dzięki swym obliczeniom matematycznym wprowadził nowatorskie rozwiązania do użycia ułamków dziesiętnych i obliczeń objętości brył geometrycznych. Kepler był też jednym z prekursorów logarytmów, a w 1609 roku opisał podstawowy wielościangwiaździsty, który nazwał stella octangula.

     
Anomimowy portret Keplera w wieku 38 lat     Kepler w roku publikowania: O gwieździe nowej

MIASTA KEPLERA

Weil der Stadt 1571-1589

Johannes Kepler urodził się 27 grudnia 1571 roku w Niemczech, w miasteczku Weil der Stadt, które znajduje się na zachód od Stuttgartu, w Wirtembergii. Był synem prostego, wędrownego, najemnego żołnierza, który porzucił swą rodzinę, gdy Johannes miał zaledwie 5 lat. Był chorowitym dzieckiem, dorastającym w bardzo trudnych warunkach, ale już wtedy przejawiał niespotykane zdolności, głównie matematyczne. Ze spektakularnymi zjawiskami astronomicznymi zetknął się bardzo wcześnie, jako że widział zarówno wielką kometę 1577 roku, jak i zaćmienie Księżyca w roku 1580. Szkoła i nauka były dla niego wybawieniem. Ukończył elementarną szkołę łacińską w Leonbergu, zdając egzaminy uprawniające do dalszej bezpłatnej nauki. Kontynuował ją w szkołach klasztornych w Adelbergu i Maulbronn, zdając egzamin na bakałarza na jesieni 1588 roku. Ponieważ religia miała wielki wpływ na jego poczynania, zamierzał ukończyć studia teologiczne i zostać luterańskim pastorem.

Dom rodzinny Jana Keplera w Weil der Stadt

1589-1594 Tybinga, 1594-1599 Graz

Na uniwersytecie w Tybindze, oprócz zapoznania się z tradycją filozoficzną antyku, Kepler zetknął się z astronomią i poznał podstawy nauk matematycznych, w których wykazywał szczególne uzdolnienia. Dzięki swemu nauczycielowi, Michaelowi Maestlinowi, zetknął się nie tylko z obowiązującym wtedy systemem Ptolemeusza, ale i z nauką Kopernika, stając się zwolennikiem heliocentryzmu. W sierpniu 1591 roku został w Tybindze magistrem sztuk wyzwolonych (magister artium). Kepler, który nie odkrył jeszcze swego prawdziwego powołania, zdecydował się jednak kontynuować studia teologiczne. Trzy lata później senat uczelni, biorąc pod uwagę jego matematyczne uzdolnienia, zarekomendował go jako kandydata do objęcia stanowiska nauczyciela matematyki w Grazu. Kepler propozycję przyjął i tu też w roku 1596 wydał drukiem pierwszą swą astronomiczną pracę Mysterium Cosmographicum (Tajemnica Kosmosu), w której jawnie propagował system kopernikański. Interesował się w owym czasie również chronologią i „harmonią”, czyli liczbowymi związkami pomiędzy muzyką, matematyką i światem zjawisk fizycznych oraz ich ewentualnymi konsekwencjami natury astrologicznej. Również w Grazu, w roku 1597, Kepler poślubił swą pierwszą żonę, Barbarę Müller. W roku 1599 stwierdził, że nie ma dostępu do dostatecznie dokładnych danych obserwacyjnych, aby kontynuować swą pracę, a i kwestie natury religijnej – jako że Kepler odmówił nawrócenia się na katolicyzm – uniemożliwiają mu dalsze pozostanie w Grazu. Konieczne stało się zatem znalezienie nowego patrona i nowego miejsca pobytu.

1600-1612 Praga

Praga słynęła w owym czasie z tolerancyjnej atmosfery sprzyjającej rozwojowi nauk. Keplera zaprosił tam Tycho Brahe, znakomity duński astronom obserwator, któremu zaimponowały jego matematyczne umiejętności. Brahe liczył, że Kepler pomoże mu przy opracowaniu zebranych danych obserwacyjnych i udowodnieniu prawdziwości jego koncepcji kosmologicznych. Choć na początku współpraca nie układała się najlepiej, osiągnięto porozumienie co do warunków zamieszkania i zatrudnienia, po czym Kepler sprowadził z Grazu swoją rodzinę. Tycho zdołał zapewnić Keplerowi pozycję współpracownika przy przygotowaniu, dedykowanych cesarzowi Rudolfowi II, Tabulae Rudolphinae (Tablic Rudolfińskich). Przedwczesna śmierć Brahego, jesienią 1601roku, przerwała współpracę, ale Kepler został mianowany jego następcą na stanowisku cesarskiego matematyka. Główną misją Keplera było kontynuowanie prac nad Tablicami, choć zobowiązany był również do udzielania porad astrologicznych, a nawet politycznych. Spędził w Pradze najbardziej twórcze lata swego życia, niepozbawione jednak trosk natury finansowej – obiecane przez cesarza uposażenie rzadko było wypłacane terminowo, a życie osobiste naznaczone było chorobami oraz śmiercią żony i synka. W Pradze Kepler napisał i wydał Astronomiae pars optica (Część optyczną astronomii), kładąc podwaliny nowoczesnej optyki. W roku 1604 pojawiła się gwiazda nowa, a swe obserwacje i przemyślenia na jej temat uczony opisał w wydanym tego samego roku dziełku De Stella Nova (O gwieździe nowej). Dzięki wieloletniej wytężonej pracy i dostępowi do wyników niezwykle dokładnych obserwacji Brahego dokonanych jeszcze na wyspie Hven, pod koniec 1605 roku, Kepler ukończył Manuskrypt przełomowej pracy. Opisał w niej dwa pierwsze prawa ruchu planet, nazwane później „prawami Keplera”. Ogłosił je drukiem w Astronomia nova(Nowa Astronomia) w roku 1609. Kontynuował prace nad Tablicami Rudolfińskimi, lecz zdołał się w międzyczasie zapoznać z teleskopowymi odkryciami Galileusza i odpowiedzieć drukiem na jego Gwiezdnego posłańca, potwierdzając jednocześnie prawdziwość tychże odkryć. Przeprowadził również teoretyczne i praktyczne badania optyki teleskopowej, których rezultaty opisał w wydanym w 1611 roku traktacie Dioptrice, gdzie przedstawił projekt teleskopu astronomicznego. W tym samym roku napisany został Noworoczny podarek, dziełko traktujące w zamyśle o symetrii płatków śniegu, kładące w istocie podwaliny krystalografii i formułujące przypuszczenie co do sposobu najściślejszego wypełnienia przestrzeni przedmiotami kulistymi. Również w Pradze dokończony został manuskrypt wydrukowanego następnie w Żaganiu Snu. Kepler pozostał w Pradze aż do śmierci cesarza Rudolfa II w roku 1612. Kolejny cesarz, Mateusz, potwierdził jego pozycję cesarskiego matematyka, ale zezwolił mu na wyjazd do Linzu, gdzie miał piastować funkcje nauczyciela i matematyka okręgowego.

Podwórze domu Keplera w Pradze

1612-1626 Linz

Do zadań Keplera w Linzu należało nauczanie w szkole okręgowej oraz zapewnianie „usług” astronomicznych i astrologicznych. Główną troską było dokończenie Tablic Rudolfińskich, ale zajmował się również chronologią, publikując traktat De vero Anno, 1613. Brał wtedy również udział w pracach związanych z planowaną reformą kalendarza. W Linzu cieszył się Kepler względnym bezpieczeństwem finansowym i swobodą religijną, chociaż został wykluczony przez kościół Luterański z uczestnictwa w sakramencie Eucharystii z powodu demonstrowanych wątpliwości natury teologicznej. W roku 1613 Kepler powtórnie, szczęśliwie się ożenił. Poślubił, wybraną spośród 11 kandydatek, Zuzannę Reuttinger. W tym samym roku powstała Nova stereometria doliorum vinariorum (Stereometria beczek do wina). Natomiast w 1618 roku Kepler wydrukował pierwsze roczniki efemeryd, opartych już na materiale przygotowanym dla potrzeb Tablic Rudolfińskich podających pozycje planet na lata 1617 – 1620. W 1619 roku ukończył dzieło Harmonices mundi libri V (Harmonii świata ksiąg V), w którym ogłosił trzecie prawo ruchu planet. W tym czasie matkę Keplera oskarżono o czary, uwięziono na 14 miesięcy i wytoczono jej proces. Syn z sukcesem walczył o jej uwolnienie od zarzutów i groźby okrutnych tortur. W Linzu Kepler cały czas pracował nad wydaniem Tabulae Rudolphinae (Tablic Rudolfińskich), nie przerywając pracy nawet podczas oblężenia miasta. Kiedy to swą pracownię, przylegającą do murów obronnych, dosłownie dzielił z załogą wojskową. W 1623 roku tablice zostały ukończone, ale z powodu przedłużającego się konfliktu ze spadkobiercami Tycho Brahego wydrukowano je, na koszt Keplera, dopiero w roku 1627 w Ulm. Stały się one podstawą wszystkich obliczeń położeń planet aż do osiemnastego wieku. Czwartym wielkim dziełem, nad którym Kepler pracował w Linzu, było Epitome astronomiae Copernicanae (Skrót astronomii kopernikańskiej). Zgodnie z intencją autora miało się ono stać podręcznikowym wykładem astronomii kopernikańskiej, ale uzupełnionym już keplerowską koncepcją orbit eliptycznych.

1628-1630 Żagań

Po wydaniu Tablic Rudolfińskich Kepler opuścił Linz i w charakterze oficjalnego doradcy i astrologa przeniósł się do Żagania, na dwór nowo mianowanego Księcia Żagańskiego Albrechta Wallensteina, słynnego wodza z Wojny Trzydziestoletniej. W Żaganiu Kepler uruchomił drukarnię.

Kartka pocztowa z portretem i podpisem Jana Keplera i Brama Szpitalna z wieżą Keplera.

Albrecht Wallenstein zaprasza Keplera

W grudniu 1627 roku, na mocy decyzji Ferdynanda II Habsburga, Albrecht Wallenstein wszedł w posiadanie Księstwa Żagańskiego. Stanowiło ono niepełny ekwiwalent żołdu, z wypłaceniem którego Habsburgowie zalegali księciu. Wallenstein zaproponował znanemu sobie już wcześniej z trafnych przepowiedni i będącemu w trudnej sytuacji Keplerowi osiedlenie się w Żaganiu. Propozycja została przyjęta. W kwietniu 1628 roku Wallenstein rozkazał zapewnić Keplerowi i jego rodzinie godziwe warunki życia i pracy oraz ochronę przed ewentualnymi niebezpieczeństwami związanymi z ich przynależnością do kościoła luterańskiego. 25 lipca 1628 roku Jan Kepler przybył do stolicy księstwa i zamieszkał w niej wraz z rodziną. Tu na świat przyszła córka astronoma Anna Maria. W okresie żagańskim Kepler poświęcał dużo uwagi obserwacjom meteorologicznym.

Przepowiednia o zaćmieniu

W jednym z pierwszych opublikowanych w Żaganiu dzieł Kepler przewidział zaćmienie Słońca, które miało nastąpić 10 czerwca 1630 roku. Podał dokładne momenty zaćmienia dla Wiednia, Linzu i Żagania. W Żaganiu było ono obserwowane jako zaćmienie całkowite. Jego maksymalna faza nastąpiła około godziny 19:40. Dokładne przewidzenie momentu zaćmienia przysporzyło astronomowi popularności wśród ludzi nie tylko związanych z nauką.

Wieża konwiktu augustianów nad dawną furtą klasztorną zbudowana dla obserwacji astronomicznych w 1765 r.
W latach 1783-1795 działało tutaj obserwatorium meteorologiczne Societas Meterologica Palatina (pierwsza na
świecie sieć stacji meteorologicznych, których było 39). 

Drukarnia Keplera w Żaganiu

W 1629 roku sprowadzona została do Żagania prasa drukarska. Zainstalowano ją w domu Keplera, przebudowując piwnicę na miejsce pracy i zamieszkania dwóch pracowników. Pierwszy druk astronom zadedykował Wallensteinowi. Było to Epistolium…cum commentatiuncula. „W czasach, gdy rozpadają się miasta, prowincje i państwa, gdy upadają stare i nowe rody, wśród ciągłej trwogi przed barbarzyńskimi napadami i zniszczeniem muszę, nie ukazując na zewnątrz obawy, najmować drukarzy aby rozpocząć wreszcie wydanie obserwacji Tycho Brahego. Z Bożą pomocą dokonam i tego – postępując w wojskowym stylu śmiało i z pewnością siebie wydaję rozkazy, troskę o własny pogrzeb odkładając na dzień jutrzejszy”. Tak Jan Kepler pisał z Żagania, w październiku 1629 roku.

Sen”- żagańskie dzieło Keplera

W okresie żagańskim stanowiącym, jak dziś wiemy, ostatni okres życia Keplera, astronom powrócił do swoich młodzieńczych zainteresowań. W czasach studenckich zaczął rozmyślać nad tym, co ewentualny podróżnik mógłby zobaczyć po wylądowaniu na Księżycu, jak z Księżyca wyglądałaby Ziemia, jak usytuowane byłyby gwiazdy. Przemyślenia młodego astronoma doczekały się opracowania, jednak nie zostały wtedy wydane. Na przeszkodzie stanął Kościół Protestancki, który nie widział możliwości pogodzenia Biblii z tym, co w oparciu o kopernikanizm napisał Kepler. Później, w 1609 roku, swoim refleksjom na temat Księżyca nadał formę snu. Dzieło Sen doczekało się kontynuacji, w czasie gdy Kepler przebywał w Żaganiu. Stało się czymś, co dziś zaliczylibyśmy do literatury fantastyczno-naukowej. W zamierzeniu, za pośrednictwem tej książki Kepler pragnął dotrzeć do każdego, kto chciałby poznać otaczający go Wszechświat. Występujące w tytule słowo „sen” miało być, i w efekcie stało się, swoistym „buforem” bezpieczeństwa. Przedstawienie nowości ówczesnej nauki w formie snu było już do przyjęcia dla konserwatywnego Kościoła. W ostatnich miesiącach swojego życia Kepler dokończył pracę nad książką, która została wydrukowana już po jego śmierci. Wśród czytelników XVII-stulecia Sen, bodaj najbardziej osobiste dzieło Johannesa Keplera, nie powtórzył sukcesu jego Tablic rudolfińskich. Natomiast jako pierwsza na świecie powieść gatunku science fiction zaczęła zyskiwać sławę w wieku XX. Po 374 latach od śmierci astronoma, 15 listopada2004 roku, na zlecenie Burmistrza i Rady Miasta Żagania ukazał się polski przekład dzieła Johanessa Keplera “Sen (Somnium), czyli wydane pośmiertnie dzieło poświęcone astronomii księżycowej...”.

Okładka polskiego przekładu dzieła. 

Wyjazd z Żagania. Śmierć astronoma

Jesienią 1630 roku w Ratyzbonie (Regensburgu) obradował zjazd elektorów. Kepler zamierzał przedstawić tam swoją sytuację i upomnieć się o należne pieniądze. Dlatego też zdecydował się na wyjazd, który okazał się ostatnim w jego życiu. Tuż po przyjeździe do Ratyzbony zmarł w wyniku nabytej po drodze choroby.

1630 Ratyzbona

W ostatnich latach życia Kepler wiele podróżował do Linzu, Ulm i na dwór Praski. W 1630 roku zmuszony był udać się do Ratyzbony, aby upomnieć się o zaległą pensję „cesarskiego matematyka”. W drodze zachorował i w wieku 59 lat zmarł. Znaleziono przy nim w trokach 57 egzemplarzy jego Efemeryd na rok 1631, 16 egzemplarzy Tabulae Rudolphinae oraz... 7 fenigów gotówki. Miał też przy sobie kartkę z poleceniem, aby umieszczono na jego grobie następujący łaciński tekst:

Mensus eram coelos, nunc terrae metior umbras. Mens coelestis erat, corporis umbra jacet.

Wymierzałem niebiosa, teraz mierzyć będę cienie ziemi. Dusza należała do niebios, cień ciała tu leży”.

Wkrótce po śmierci Keplera jego grób wraz z całym cmentarzem został zniszczony przez walczące oddziały wojsk króla szwedzkiego Gustawa Adolfa.

Tablica pamiątkowa w kościółku św. Piotra w Ratyzbonie 

MIEJSCA W ŻAGANIU ZWIĄZANE Z KEPLEREM

W Żaganiu znalazł Kepler następców w dziedzinie astronomii. W latach 1740 - 1758 skrzydło zachodnie klasztoru augustianów przebudowano na szkołę nowicjatu i konwikt. Z inicjatywy Jana Ignacego von Felbigera (1758 - 1778) powstały dwa obserwatoria astronomiczne: na wieży konwiktu (zbudowanej w 1763 r.) oraz w bibliotece. Pobyt Keplera w Żaganiu został upamiętniony przez późniejszych mieszkańców miasta. W trzysetną rocznicę urodzin uczonego, 27 grudnia 1871 roku, założono tu towarzystwo naukowe. Na przełomie XIX i XX wieku jedną z najbardziej reprezentacyjnych ulic nazwano ulicą Keplera (Johannes Kepler Straße), a w 1930 roku utworzono w parku nieopodal dworca kolejowego „Gaj Keplera”, w którym ustawiono kamień z medalionem upamiętniającym trzysetną rocznicę śmierci astronoma. Z okazji 400-lecia urodzin astronoma wmurowano w ścianę żagańskiego ratusza tablicę pamiątkową. Pamięć o tej wielkiej postaci jest wciąż żywa. Znajduje odzew w wielu artykułach prasowych, a także w organizowanych tu konferencjach naukowych i sejmikach. Kolejna międzynarodowa konferencja „Kepler od Tybingi do Żagania” ma się odbyć w czerwcu 2008 roku. W 1998 roku od nazwiska Keplera – co należy podkreślić – najznamienitszej postaci, jaka mieszkała kiedykolwiek w Żaganiu, otrzymała swoją obecną nazwę restauracja Kepler – dawniej Staromiejska. W 2000 roku dzięki staraniom Towarzystwa Żagańskiego i przy finansowym wsparciu wielu instytucji, firm i osób fizycznych, na skwerze przy ulicy Świerczewskiego (obecnie ul. Jana Pawła II) ustawiono pomnik z medalionem wykonanym przez mieszkającego w Netphen artystę rzeźbiarza, Bernda Heinemanna. Pomnik ten jest repliką tego, który bez medalionu przeleżał w parku w zapomnieniu przez ponad 50 lat. Dzięki pomocy ówczesnego dowódcy żagańskiej dywizji gen. Zdzisława Gorala żołnierze z 11. Dywizji Kawalerii Pancernej wydobyli z parku ogromny głaz, przewieźli i ustawili go na nowym miejscu. Uroczyste odsłonięcie odrestaurowanego pomnika odbyło się 18 listopada 2000 roku. W uroczystości uczestniczyli m.in. burmistrz miasta Netphen Rüdiger Bartsch i burmistrz miasta Żagania Jan Sosnowski. Z tej okazji w Żagańskim Pałacu Kultury została także otwarta wystawa poświęcona życiu i działalności naukowej Jana Keplera, ze zbiorów żagańskiego historyka – regionalisty Mariana R. Świątka. Towarzystwo Żagańskie opracowało i wydało okolicznościowy folder. Odsłonięcie pomnika wspaniale zbiegło się z nadaniem przez zielonogórskich historyków Janowi Keplerowi miana najwybitniejszej postaci drugiego tysiąclecia Ziemi Lubuskiej.

Żagań. Zagajnik Keplera z pamiątkowym głazem i medalionem astronoma w książęcym parku.
Wystawiony przez mieszkańców miasta w 300. rocznicę śmierci.

PRAWA KEPLERA

Pierwsze prawo Keplera

Orbita każdej planety jest elipsą ze Słońcem w jednym z ognisk. Pierwsze prawo stwierdza, że każda planeta krąży dookoła Słońca po orbicie eliptycznej, a Słońce znajduje się w jednym z ognisk tej elipsy.

Drugie prawo Keplera

Promień wodzący planety zakreśla równe pola w równych odstępach czasu. Drugie prawo powiada, że planeta porusza się tym szybciej, im jest bliżej Słońca; szybkość planety zmienia się w taki sposób, że promień wodzący planety (linia łącząca planetę i Słońce) zakreśla równe pola w równych odstępach czasu.

Trzecie prawo Keplera

gdzie:
T1, T2 – okresy obiegu dwóch planet
a1, a2 – średnie odległości tych planet od Słońca

Im większa jest odległość planety od Słońca, tym dłużej trwa jeden jej obieg; podniesiony do drugiej potęgi okres obiegu planety dookoła Słońca jest proporcjonalny do trzeciej potęgi średniej odległości planety od Słońca.

PRACE

Mysterium Cosmographicum” (Tajemnica Kosmosu) 1596

Kepler przedstawił tu pierwszą po dziele Kopernika jawną obronę systemu heliocentrycznego na gruncie astronomii. Uznając, że Stwórca musiał kierować się geometrią, przedstawił słynną konstrukcję, w której pięć wielościanów foremnych rozdziela sześć planetarnych orbit. Kepler, ze względów natury teologicznej, był przekonany o istnieniu związku pomiędzy światem duchowym i fizycznym. Wszechświat w jego mniemaniu był obrazem boga, ze Słońcem jako Bogiem Ojcem, sferą gwiazd stałych jako obrazem Syna i wypełniającym go Duchem Świętym. Kepler nigdy nie wyrzekł się swej opartej na bryłach platońskich kosmologii, a jego późniejsze dzieła stanowiły w pewnym sensie jej rozwinięcie i kontynuację. Wersję uzupełnioną tej pracy Kepler wydał w 1621 roku.

Strona tytułowa Mysterium Cosmographicum
(Tajemnicy kosmosu) 

Astronomiae pars optica” (Optyczna część astronomii) 1604

Napisany przez Keplera w Pradze traktat poświęcony optyce bazował na anomaliach, obserwowanych podczas zaćmień Słońca i Księżyca oraz innych towarzyszących wszelkim obserwacjom astronomicznym zjawiskach związanych z istnieniem refrakcji atmosferycznej. Opisał tu prawo rządzące natężeniem światła, zjawiska odbicia w płaskich i zakrzywionych zwierciadłach i zasadę działania camera obscura. Uwzględnił też wpływ zjawisk optycznych na zjawiska astronomiczne, takie jak paralaksa czy widoma średnica ciał niebieskich Kepler

stworzył w ten sposób podstawy współczesnej optyki geometrycznej.

 

De stella nova” (O gwieździe nowej) 1604

Dzieło dotyczyło pojawienia się w październiku 1604 roku w gwiazdozbiorze Wężownika nowej gwiazdy, którą Kepler systematycznie obserwował. Ukazaniu się jej w tym właśnie czasie usiłowano nadać szczególną wagę astrologiczną, zwłaszcza w odniesieniu do losów panującego cesarza. Kepler jednakże rozważał raczej jej właściwości astronomiczne, takie jak malejącą z czasem jasność, brak obserwowalnej paralaksy, snuł też domysły dotyczące mechanizmu jej pojawienia się. Zebrane przez Keplera raporty o obserwacjach nieznanej wcześniej gwiazdy pozwoliły dwudziestowiecznym astronomom ustalić, że była to supernowa.

Astronomia nova seu physica coelestis, tradita commentariis de motibus stellae Martis”

(Nowa astronomia wywiedziona z przyczyn,albo fizyka niebieska wyłożona za pomocą

komentarzy o ruchach planety Mars) 1609

Jest to traktat zawierający pierwsze dwa prawa ruchu planet Keplera, które powstały w rezultacie poszukiwań heliocentrycznej orbity Marsa. Ponieważ Kepler był przekonany, że to Słońce stanowi fizyczną przyczynę ruchu planet i że emanująca zeń siła maleje wraz z odległością, poszukiwał sposobu matematycznego wyrażenia tej zależności. Tak zostało sformułowane drugie prawo Keplera, mówiące, że promień wodzący planety zakreśla jednakowe pola w jednakowych okresach czasu. Innymi słowy, że planeta porusza się tym wolniej na swej orbicie, im dalej znajduje się od Słońca. Uczony wykonał wiele niesłychanie żmudnych obliczeń, próbując dopasowywać do danych obserwacyjnych zebranych przez Tycho Brahe różne orbity owalne, dopóki nie wpadł na pomysł elipsy ze Słońcem w jednym z ognisk. Sformułował tym samym swoje pierwsze prawo. Kepler nie przeprowadził podobnych obliczeń dla innych planet, ale trafnie uogólnił swe prawa uznając je za obowiązujące dla wszystkich planet.

Dioptrice” (1611)

Po ogłoszeniu przez Galileusza jego teleskopowych odkryć, Kepler wypożyczył to cenne urządzenie i przeprowadził cykl teoretycznych i praktycznych badań jego właściwości optycznych. Na ich podstawie powstał wykład optyki geometrycznej, opisujący zjawiska odbicia i załamania promieni świetlnych w soczewkach wypukłych i wklęsłych – skupiających i rozpraszających. Kepler nie tylko opisuje działanie teleskopu galileuszowego, ale przedstawia też pierwszą teorię teleskopu astronomicznego, zwanego również keplerowskim, a złożonego z dwu wypukłych soczewek.

 
Dioptrice

Strena seu de nive sexangula” (Noworoczny podarek, albo o sześciokątnych płatkach śniegu) 1611

Niewielka książeczka miała w zamyśle stanowić upominek noworoczny dla Barona Wackher von Wackhenfels, swego czasu patrona, a wówczas przyjaciela Jana Keplera. Pomysł miał pojawić się w momencie, gdy płatek śniegu osiadł na rękawie Keplera, kiedy ten przechodził przez Most Karola w Pradze. Proste z pozoru rozważania na temat symetrii i struktury płatków śniegu, konstrukcji plastra miodu czy ułożenia ziaren wewnątrz owocu granatu okazały się pionierską pracą krystalograficzną. Ta krótka rozprawka podnosząca ważne problemy geometrii struktur przestrzennych wzbudza obecnie zainteresowanie historyków matematyki, krystalografii i mineralogii.

Harmonices mundi libri V” (Harmonii świata ksiąg V), 1619

Ten traktat o harmonii wszechświata stanowi uzupełnienie i rozwinięcie Tajemnicy Kosmosu, odzwierciadlając po raz kolejny przekonanie Keplera, że Stwórca uciekł się do geometrii w swym niepowtarzalnym akcie kreacji. „Muzyka sfer”, której poszukiwali już Pitagoras i Ptolemeusz, choć nieprzeznaczona dla ludzkich uszu, rozbrzmiewa we wszechświecie Keplera odzwierciedlając harmoniczne proporcje znalezione pomiędzy elementami orbit poszczególnych planet. Poszczególne księgi zawierają rozważania geometryczne, arytmetyczne, muzyczne, astrologiczne i astronomiczne, i choć dzieło ma pozornie charakter rozważań filozoficzno-religijnych, traktat uwzględnia dwa już odkryte prawa Keplera i formułuje trzecie z nich.

Drzeworyty wielościanów wypukłych
oraz gwiaździstych z Harmonices mundi 

Epitome astronomiae Copernicanae” (Skrót astronomii kopernikańskiej) 1617-1921

Zaraz po ukończeniu Nowej Astronomii Kepler planował napisanie podręcznika astronomii. W rezultacie powstało monumentalne dzieło: zawarty w siedmiu księgach i trzech tomach, publikowanych kolejno w latach 1617, 1620 i 1621, wykład kosmologii heliocentrycznej oraz astronomii orbit eliptycznych. Kepler podkreśla tu, że astronomia musi opisywać zjawiska niebieskie w sposób uzasadniony fizycznie. Traktat zawiera wszystkie trzy prawa ruchu planet, zastosowane nie tylko do Marsa, jak w Nowej Astronomii, ale do pozostałych planet wraz z Księżycem jak i do Medycejskich Satelitów Jowisza. Stąd też pochodzi słynne równanie Keplera, po dziś dzień wykorzystywane w mechanice nieba do obliczania pozycji planety w dowolnie wybranym momencie. Skrót stał się głównym nośnikiem idei Keplera w środowisku nauki europejskiej po jego śmierci, a w latach 1630-1650 najpowszechniej używanym podręcznikiem astronomii.

Tabulae Rudolphinae”, 1627 (Tablice Rudolfińskie)

Aczkolwiek ukończone w roku 1623, najdokładniejsze tablice astronomiczne XVII wieku, opublikowane zostały dopiero w cztery lata później, z powodu wymagań cesarskiego patrona i roszczeń spadkobierców Tycho Brahe. Różniły się one od używanych dotąd tablic wykorzystaniem logarytmów. Opis jak się nimi posługiwać zajmuje 120 stron wprowadzenia, a dopiero kolejnych 119 stron, zapełnionych drukowanymi specjalną czcionką liczbami, zajmują tabele planetarne, słoneczne i księżycowe. Zawarty w nich ponadto katalog zawiera pozycje 1006 gwiazd zmierzone przez Tycho de Brahe i 400 innych na podstawie danych Ptolemeusza i Johanna Bayera. Są to też pierwsze tablice astronomiczne zawierające poprawki uwzględniające refrakcję atmosferyczną.

Frontyspis i karta tytułowa Tablic Rudolfińskich 

 

Epistolium… cum commentatiuncula”, 1629

Pierwszy swój żagański druk Kepler zadedykował Wallensteinowi. Zawierał on list szwajcarskiego jezuity, pracującego w Chinach nad reformą kalendarza i komentarze Keplera na temat astronomicznych podstaw chronologii oraz wyciąg z efemeryd z opisem zaćmienia Słońca, mającego nastąpić 10 czerwca.

CIEKAWOSTKI

Horoskop Keplera

Dociekając astrologicznych przyczyn własnego losu Kepler ułożył własny horoskop. Pisał:

„Człowiek ten z urodzenia przeznaczony był do tego, by spędzać czas nad rzeczami trudnymi, przed którymi inni się wzdragają.”

Horoskop Jana Keplera przez niego samego sporządzony 

Nowe słowa

Używane dziś słowa satelita i dioptria zostały po raz pierwszy wprowadzone do języka przez Keplera

Rachunki

Opisując niedole ówczesnych rachmistrzów nie mających dostępu do ułatwiających obliczenia urządzeń i technik, Kepler napisał w Nowej astronomii: „Niemal postradałem zmysły, rachując i rozważając ten problem”.

Zabawy słowne

Kepler uwielbiał zagadki i paradoksy, miał też bardzo specyficzne poczucie humoru. Jego niesłychana intuicja, tak dobrze sprawdzająca się przy układaniu horoskopów, sprawiła, że rozszyfrowując anagram, w którym zazdrosny Galileusz skrył wiadomość o swym nowym odkryciu, „przewidział” istnienie satelitów Marsa.

Dowcip Keplera wraz z przepisem na sałatkę

Zastanawiając się nad przyczynami pojawienia się nowej gwiazdy Kepler utrzymywał, że zdarzenie takie nie może zajść przypadkowo. Na poparcie takiego rozumowania przytacza słowa własnej żony podającej mu sałatkę; „A więc – rzekłem jej – gdyby pozwoliło się latać w powietrzu cynowym talerzom, liściom sałaty,

ziarnkom soli, kroplom wody, octu i oleju, to musiałoby się tak w końcu stać, że sałatka zrobiłaby się dzięki przypadkowi. Moja piękna odrzekła: <<Ale nie tak elegancko podana i nie tak ułożona>>”.

Stereometria doliorum vinariorum” (Stereometria beczek do wina), 1615

Zaopatrując domową piwniczkę w wino znakomitego rocznika 1613 Kepler zetknął się ze zwyczajowym,

bardzo prostym sposobem pomiaru objętości płynu w beczce. Naukowe podejście Keplera do tego zagadnienia doprowadziło do powstania matematycznego traktatu, będącego niezwykle ważnym osiągnięciem przed sformułowaniem przez Newtona i Leibnitza rachunku różniczkowego i całkowego.

Puchar dla księcia

Po napisaniu Tajemnicy kosmosu Kepler postanowił zadedykować główny rysunek dzieła księciu Wirtembergii Fryderykowi. Pisząc do niego objaśniał, że ideę tej pracy: „można snadnie i wytwornie przedstawić za pomocą pucharu o średnicy jednej stopy, który byłby wiernym obrazem świata oraz modelem stworzenia”. Proponował, aby każdą z czasz pucharu wypełnić innym trunkiem, Słońcu miała odpowiadać okowita, Merkuremu – przepalanka, Wenus – miód, Księżycowi – woda, Marsowi – wermut, Jowiszowi – drogie białe wino, Saturnowi – stare podłe wino lub wręcz piwo.

Takiego kształtu puchar zamierzał Kepler podarować
księciu Fryderykowi, nie znalazł się jednak rzemieślnik
dostatecznie zdolny, aby go wykonać. 

Logarytmy

Kepler zaczął tworzyć własna wersję logarytmów w końcowym okresie prac nad Harmonii świata ksiąg V.

Teleskop Keplera

Używane do dziś lornetki teatralne mają konstrukcję wymyśloną przez Keplera

Strena seu de nive sexangula” (Noworoczny podarek albo o sześciokątnych płatkach śniegu), 1611

Tutaj Kepler sformułował przypuszczenie, że najbardziej ekonomicznym sposobem wykorzystania przestrzeni, jeśli chcemy ją wypełnić przedmiotami kulistymi, jest sposób stosowany przez sprzedawców pomarańczy, a matematycy biedzą się nad jego udowodnieniem...

OPRACOWAŁEM NA PODSTAWIE BROSZURY MIASTA ŻAGAŃ: Jan Kepler Od Weil der Stadt do Żagania